De menhirs
De menhir (uit het Bretoense "men"= steen en "hir"= lang) is een
monoliet, minder breed dan hoog, vertikaal opgericht en in de grond
gezet. Werd hij geplaatst als markeerder van een grafplaats, als
onderdeel van een zonnecultus of als opvallende grenspaal ? Vele
hypothesen zijn de revue reeds gepasseerd, maar geen enkele heeft hierover uitsluitsel kunnen geven.
Archeologische opgravingen in Wéris brachten een reeks
verdwenen menhirs aan het licht. Sommige van deze 'teruggevonden'
menhirs werden wellicht reeds in de Gallo-Romeinse
periode verplaatst of bedolven. Andere werden ingegraven hetzij door de
eerste christenen die alle sporen van de heidense beschaving wilden
doen verdwijnen, hetzij door landbouwers die de grootst mogelijke
oppervlakte van hun grond willen bewerken. In de bodem
hebben de archeologen de sporen van de oorspronkelijk uitgegraven kuilen van sommige menhirs weergevonden waarin de
mens van de SOM-cultuur deze stenen zo'n kleine 5.000 jaar geleden in hebben rechtgezet
. Maar niet alle stenen staan weer op hun oorspronkelijke
plaats: daar waar het om cultuurgrond gaat, heeft de landbouwer
liever geen menhirs in zijn veld.
Bij Wéris II, dolmen van Oppagne, staan 5 menhirs. Drie ervan
werden te zamen met de dolmen in 1888 ontdekt. De andere 2 werden
tijdens de archeologische opgravingen van 1986 onder een laag aarde
gevonden. Dankzij de latere archeologische onderzoekswerken
werden hun oorspronkelijke plantkuilen gevonden en werden de
menhirs in april 1997 weer op hun juiste plaats rechtopgezet.
Eén menhir heeft men niet rechtgezet: omdat zijn
oorspronkelijke plantkuil onvindbaar was, heeft men deze menhir laten platliggen.
La Longue Pierre, de Lange Steen = hoogte 3,60 m, gewicht 8 ton, wordt
tegenwoordig menhir Danthine genoemd. Deze
werd door archeologe Hélène Danthine onder een
laag aarde in het veld in 1947 ontdekt op zo'n 130 m van
zijn huidige standplaats. Aangezien de landbouwer deze
steen niet op zijn oorspronkelijke plaats in zijn veld wou, kreeg de
menhir van H. Danthine zijn nieuwe plaats langs de baan
Barvaux-Erezée in 1948. Twee andere menhirs werden in
1983 in hetzelfde veld "Champ de la Longue Pierre" (Veld van
de Lang Steen) ontdekt. Een ervan was gebroken, maar zijn basis stond
nog steeds in zijn oorspronkelijke kuil. Deze gereconstrueerde menhir
is
2,15 m hoog. De andere steen is 2,34 m hoog. Deze twee laatste menhirs
mochten ook niet op hun oorspronkelijke plaats is het veld rechtgezet
worden.
In 1984 kregen die dan hun nieuwe voorlopige plaats: men legde ze
neer achter de dolmen van Wéris I.
In Wéris zijn er méér dan 20 menhirs. De meest bekende zijn :
Heyd
